Mezhep ve Devlet, Osmanli'da ve Iran'da

Osmanli'da ve Iran'da Mezhep ve Devlet- Taha AKYOL

Anadolu'da Osmanli devleti, Iran'da Safevi devleti Türkmen geleneklerinin agir bastigi 'halk Islami'na dayali olarak kuruldu: Medrese ve seriata degil, sufi dervislere, evliyalara, keramet sahibi 'baba'lara dayali, coskulu bir Islam... Neden?
Fakat her iki ülkede de devlet kurumlastikça 'halk Islami'ndan 'ulema Islami'na geçildi. Osmanli'da Sünni seriat ve Sünni devlet hukuku, Iran'da Sii seriat ve Sii ulema hukuku egemen oldu... Neden? 'Heterodoks' Türkmenler iki tarafta da kurduklari devletten dislandilar. Ve Sünni Osmanli seriatindan laik cumhuriyet, Sii Iran seriatindan teokratik cumhuriyet çikti... Neden?
Taha Akyol, bu sorularin cevabini sosyolojik açidan arastiriyor